VNLaws
Phỏng vấn ông Trần Văn Quân – Chủ tịch Công ty VIETNAM LAWS – Người sáng lập Vietnam Tax Accounting Consultancy (VNTAC)
Phóng viên: Thưa ông, dưới góc nhìn của một chuyên gia tư vấn pháp lý, thuế và quản trị doanh nghiệp, ông nhìn nhận thế nào về vai trò của KOL trong bối cảnh hiện nay?
Ông Trần Văn Quân:
Theo tôi, khái niệm KOL hiện nay cần được nhìn rộng hơn so với cách hiểu truyền thống là người nổi tiếng hay người có lượng lớn người theo dõi trên mạng xã hội.
Một KOL có thể là chuyên gia, doanh nhân, nhà quản lý, bác sĩ, luật sư, nhà giáo hay bất kỳ cá nhân nào có uy tín trong một lĩnh vực nhất định và có khả năng tác động đến nhận thức, hành vi hoặc quyết định của cộng đồng.
Điểm khác biệt lớn nhất của giai đoạn hiện nay là sức ảnh hưởng không thể tách rời trách nhiệm. Trước đây, người ta thường nhìn vào số lượt theo dõi, độ phủ hay khả năng tạo xu hướng để đánh giá một KOL. Nhưng trong môi trường số ngày nay, khi thông tin lan truyền với tốc độ rất nhanh, AI có thể tạo ra nội dung trong vài giây và ranh giới giữa thông tin thật – giả ngày càng khó phân biệt, thì yếu tố quan trọng hơn chính là mức độ tin cậy.
Theo tôi, một KOL không chỉ nên là người tạo ra sự chú ý, mà cần tiến tới vai trò kiến tạo niềm tin. Đặc biệt trong những lĩnh vực chuyên môn như pháp luật, thuế, tài chính hay đầu tư, trách nhiệm này càng lớn. Chỉ một thông tin thiếu chính xác cũng có thể ảnh hưởng đến quyết định kinh doanh, quyền lợi tài chính hoặc thậm chí dẫn đến những rủi ro pháp lý cho doanh nghiệp và người dân.
Vì vậy, giá trị thực sự của một KOL không nằm ở việc có bao nhiêu người nghe mình nói, mà ở chỗ những gì mình chia sẻ có đủ cơ sở để cộng đồng tin tưởng hay không.
Phóng viên: Vậy “Niềm tin số” nên được hiểu như thế nào và theo ông, KOL cần làm gì để góp phần xây dựng niềm tin trên không gian mạng?
Ông Trần Văn Quân:
Theo tôi, “Niềm tin số” trước hết là niềm tin của xã hội đối với con người, thông tin và các giá trị được tạo ra trên không gian số. Niềm tin đó không tự nhiên hình thành; nó phải được xây dựng trên ba nền tảng: xác thực, minh bạch và trách nhiệm.
Một KOL khi chia sẻ thông tin cần phân biệt rõ đâu là dữ liệu, đâu là quan điểm cá nhân và đâu là nội dung có yếu tố thương mại. Nếu nói về pháp luật thì phải có căn cứ. Nếu nói về tài chính thì cần có dữ liệu. Nếu quảng bá một sản phẩm hay dịch vụ thì cũng cần minh bạch về mối quan hệ lợi ích, tránh tình trạng KOL quảng cáo những sản phẩm sữa giả và thực phẩm chức năng giả như thời gian vừa qua.
Tôi cho rằng có một nguyên tắc rất đơn giản nhưng quan trọng: không chia sẻ điều mình chưa kiểm chứng; không quảng bá điều mình không hiểu; và không dùng uy tín cá nhân để bảo chứng cho điều mình không thể chịu trách nhiệm.
Ở góc độ rộng hơn, KOL còn có vai trò giúp cộng đồng hình thành thói quen tiếp nhận thông tin tỉnh táo hơn. Một môi trường số an toàn không thể chỉ dựa vào công nghệ hay các chế tài pháp luật. Điều quan trọng hơn là phải hình thành được một văn hóa trách nhiệm trong việc tạo ra, chia sẻ và tiếp nhận thông tin. Những người có sức ảnh hưởng chính là một trong những lực lượng có khả năng lan tỏa văn hóa đó nhanh nhất.
Tại VNLAWS và VNTAC, khi chia sẻ các vấn đề pháp lý, thuế hay đầu tư, chúng tôi luôn đưa ra nguyên tắc khách hàng phải thực hiện khảo sát thông tin do chúng tôi yêu cầu, từ đó giúp chuyên gia tư vấn nắm rõ mô hình kinh doanh, bản chất luồng tiền và dòng tiền…và thường đặt ra ba câu hỏi trước khi công bố một nội dung: thông tin này có đúng không; có đủ căn cứ không; và có khả năng khiến doanh nghiệp hoặc người đọc hiểu sai hay không? Theo tôi, nếu mỗi người có ảnh hưởng đều tự xây dựng cho mình một chuẩn mực nghề nghiệp như vậy, chất lượng thông tin trên không gian số sẽ được cải thiện rất nhiều.
Phóng viên: Theo ông, sứ mệnh của một KOL có chuyên môn trong giai đoạn tới nên là gì?
Ông Trần Văn Quân:
Tôi cho rằng sứ mệnh lớn nhất của KOL trong giai đoạn tới là chuyển sức ảnh hưởng thành giá trị tích cực cho xã hội. Sức ảnh hưởng tự thân không tạo ra giá trị; giá trị nằm ở cách một người sử dụng sức ảnh hưởng đó.
Một KOL có thể tạo ra xu hướng tiêu dùng, nhưng cũng có thể dùng chính sức ảnh hưởng của mình để phổ biến kiến thức pháp luật, cảnh báo những rủi ro trong kinh doanh, thúc đẩy văn hóa tuân thủ, bảo vệ người tiêu dùng hoặc lan tỏa những chuẩn mực tích cực. Theo tôi, đó mới là giá trị bền vững.
Với những KOL hoạt động trong lĩnh vực chuyên môn, trách nhiệm còn cao hơn. Họ không chỉ tạo nội dung mà cần đóng vai trò dẫn dắt bằng tri thức và tư duy. Một chuyên gia thuế không nên chỉ dừng lại ở việc nói một quy định mới có nội dung gì, mà cần giải thích quy định đó sẽ tác động thế nào đến doanh nghiệp. Một chuyên gia pháp lý không chỉ trích dẫn điều luật, mà phải giúp cộng đồng hiểu cần ứng xử ra sao để phòng ngừa rủi ro. Tương tự, một doanh nhân có ảnh hưởng không chỉ nên nói về thành công, mà còn cần chia sẻ những chuẩn mực về quản trị, đạo đức và trách nhiệm trong kinh doanh.
Ảnh hưởng bằng tri thức.
Lan tỏa bằng trách nhiệm.
Bền vững bằng niềm tin.
Trong thời đại AI, nội dung có thể được tạo ra rất nhanh, mức độ nổi tiếng cũng có thể thay đổi rất nhanh. Nhưng uy tín thì không thể hình thành trong một ngày. Uy tín được tích lũy qua từng phát ngôn, từng hành động và quan trọng hơn hết là việc một người có sẵn sàng chịu trách nhiệm với những gì mình chia sẻ hay không.
Vì vậy, theo tôi, cuộc “cạnh tranh” của KOL trong tương lai sẽ không chỉ là ai có nhiều người theo dõi hơn, mà là ai được cộng đồng tin tưởng lâu hơn. Đó cũng là nền tảng để xây dựng một môi trường số lành mạnh, văn minh và bền vững hơn.
TRẦN VĂN QUÂN
Chủ tịch VNLAWS – info@vnlaws.com.vn Zalo: 0983 639 268
Người sáng lập Vietnam Tax Accounting Consultancy – VNTAC
