VNLaws
Từ ngày 01/7/2026, các quy định mới về hành nghề dịch vụ làm thủ tục về thuế đặt ra yêu cầu rõ ràng hơn đối với người hành nghề và đại lý thuế trong việc tuân thủ pháp luật, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp (Điều 64 Nghị định 252/2026/NĐ-CP) và trách nhiệm đối với khách hàng. Đây là một bước tiến cần thiết trong bối cảnh ngành thuế đang chuyển mạnh sang quản lý bằng dữ liệu, minh bạch hóa nghĩa vụ thuế và nâng cao chất lượng dịch vụ hỗ trợ người nộp thuế.
💲 Tuy nhiên, đạo đức nghề nghiệp không nên được nhìn nhận như một nghĩa vụ đơn lẻ chỉ áp dụng cho đại lý thuế.
✅ Đạo đức là một phạm trù rộng, chịu tác động trực tiếp từ môi trường hành nghề.
Một đứa trẻ được gia đình giáo dục lễ phép, biết dạ thưa, không nói tục, nhưng nếu lớn lên trong một môi trường xung quanh thường xuyên có hành vi thiếu chuẩn mực, thì nguy cơ bị phơi nhiễm là điều khó tránh khỏi. “Gần mực thì đen, gần đèn thì sáng” không chỉ là câu nói dân gian, mà còn phản ánh rất đúng bản chất của môi trường đạo đức.
❌ Trong lĩnh vực thuế cũng vậy. Đại lý thuế có thể luôn nỗ lực hiểu đúng, làm đúng và tư vấn trên tinh thần thượng tôn pháp luật. Nhưng nếu trong quá trình làm việc, họ phải đối diện với tình trạng…..bị gây khó dễ, yêu cầu giải trình thiếu nhất quán, hoặc có biểu hiện nhũng nhiễu, thì chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp sẽ bị đặt vào thử thách rất lớn.
Nguy hiểm hơn, trong một số tình huống, đại lý thuế có thể bị đẩy vào thế phải giải thích với doanh nghiệp rằng “hồ sơ này sai”, “nội dung kia chưa đúng”, không hẳn vì bản chất pháp lý là như vậy, mà vì áp lực từ môi trường thực thi. Khi đó, doanh nghiệp trở thành bên bị kéo dài thủ tục, đại lý thuế bị kẹt giữa khách hàng và cơ quan quản lý, còn chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp bị biến thành gánh nặng một chiều.
Vì vậy, nếu muốn xây dựng một môi trường quản lý thuế liêm chính, không thể chỉ yêu cầu đại lý thuế phải đạo đức, phải khách quan, phải trung thực, phải bảo mật và phải thượng tôn pháp luật. Những chuẩn mực đó cũng cần được thực thi đồng bộ đối với toàn bộ hệ sinh thái thuế, bao gồm người nộp thuế, tổ chức hành nghề dịch vụ thuế, công chức thuế và cơ quan quản lý thuế.
Đạo đức nghề nghiệp chỉ có thể bền vững khi môi trường thực thi pháp luật cũng minh bạch, công bằng và nhất quán.
📍 Một đại lý thuế muốn làm đúng cần có hành lang pháp lý rõ ràng.
📍 Một doanh nghiệp muốn tuân thủ cần được hướng dẫn thống nhất.
📍 Một cán bộ thuế muốn thực thi đúng cần bị ràng buộc bởi trách nhiệm giải trình và chuẩn mực công vụ tương xứng cũng như KPI minh bạch.
Do đó, quy định về đạo đức nghề nghiệp đối với người làm dịch vụ thuế là cần thiết, nhưng chưa đủ. Điều quan trọng hơn là phải xây dựng một văn hóa tuân thủ trong toàn bộ hệ thống quản lý thuế. Ở đó, pháp luật không chỉ là công cụ để kiểm tra, xử phạt, mà còn là nền tảng để bảo vệ người làm đúng, khuyến khích sự minh bạch và hạn chế mọi hành vi gây khó dễ, lạm quyền hoặc làm sai lệch bản chất pháp lý của giao dịch. Đây cũng là cam kết chung của Việt Nam trong hành trình gia nhập WTO tạo sự cạnh tranh công bằng và thu hút nhà đầu tư đổ tiền vào. Điều này càng phải ưu tiên giải quyết một cách nhanh chóng khi mà Việt Nam đang là vườn hoa thu hút những chú ong thợ sản xuất những hàng hóa xuất khẩu ra thế giới góp phần đưa Việt Nam trở thành mắc xích quan trọng và uy tín trong chuỗi cung ứng toàn cầu. Chúng ta cũng dể dàng nhìn thấy điều này khi Trung Quốc không minh bạch và gian lận thương mại gia tăng buộc Mỹ phải áp dụng chính sách Thuế đối ứng cao hơn các nước khác. Do đó, đạo đức nghề nghiệp không chỉ là khẩu hiệu để tung hô mà nó là tiêu chí góp phần giúp Việt Nam có thể tăng trưởng 2 con số trong tương lai hay không!
Tuân thủ đạo đức nghề nghiệp không thể là khẩu hiệu một chiều. Đó phải là cam kết chung của cả hệ thống. Khi đại lý thuế được hành nghề trong một môi trường công bằng, khi doanh nghiệp được đối xử minh bạch, khi công chức thuế thực thi quyền lực trên nền tảng liêm chính và trách nhiệm giải trình, thì chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp mới thực sự đi vào đời sống trong công tác quản lý thuế theo định hướng lấy người nộp thuế làm trung tâm – Thu thuế phải thu được lòng dân.
Nói cách khác, muốn đại lý thuế giữ được đạo đức nghề nghiệp, môi trường quản lý thuế cũng phải là một môi trường có đạo đức.
